Aart-Jan schrijft

De laatste dag in Chawolo

De laatste dag in Chawolo. Dat voelt vreemd! Na zoveel intensieve dagen met iedereen uit Chawolo komt het moment nu echt naderbij dat we afscheid moeten nemen. In de ochtenduren hebben we nog een bijeenkomst om over de website en het social mediagebruik van CDHope te spreken. Fundraising is immers een belangrijk middel om aan geld te komen voor een dergelijke liefdadigheidsorganisatie. Momenteel wordt er vanuit Oeganda via een aantal tussenstations gecommuniceerd met de (potentiële) donateurs in Nederland. Bijvoorbeeld via een onregelmatig verschijnende nieuwsbrief. Op zich natuurlijk een mooi middel, maar in een tijd waar social media een wezenlijke rol spelen in de online communicatiemix, is dit niet de meest effectieve manier.

Daarom kijken we naar manieren om de communicatie met Chawolo directer en regelmatiger te kunnen faciliteren. Vanwege de verbindingsproblemen is uitgebreide communicatie op korte termijn geen optie. Maar ook met gerichte inzet van bijvoorbeeld tweets en Facebook-updates kan er al een hoop bereikt worden. Op die manier kan je vanuit Chawolo een beeld geven van het dagelijks leven. Wat maken de weeskinderen mee? Wat zijn hun succesjes en wat gaat er mis? Hoe staat het met de bouw van de kleuterschool? Authentieke communicatie vanaf de plek waar het allemaal gebeurt kan een goede prikkel geven voor de mensen ’thuis’ om de portemonnee te trekken. In de ochtensessie worden de eerste stappen gezet in het professionaliseren van de (online) communicatie vanuit Chawolo.

’s Middags zijn de dames pannenkoeken aan het bakken voor het eindfeest in het weeshuis dat die avond plaats zal vinden. De stapel deegwaar is indrukwekkend. Er moet dan ook voldoende zijn voor de weeskinderen en de staff van het weeshuis, alsmede 10 hongerige Nederlandse monden.

De kinderen in Chawolo worden blij van eenvoudige dingen. Bellen blazen en ballonnen zijn bijvoorbeeld erg populair. Voorafgaand aan het afscheidsfeest zijn we massaal ballonnen aan het opblazen om uit te delen aan de kinderen van Chawolo. Is het opblazen al een waar feest, met het uitdelen breekt de chaos pas echt los. Met enige moeite krijgen alle kinderen een ballon te pakken. Het is een groot feest!

De pannenkoeken vallen in goede aarde. Suiker en stroop worden erbij geserveerd. Voor de avontuurlijke Chawolo’ers hebben we zelfs nog wat plakjes Nederlandse kaas om er een kaaspannenkoek van te maken. Dat landt niet bij iedereen even goed, maar een paar kinderen en staff laten zich verrassen door de voor hun tongen exotische smaak.

En dan komt toch echt het afscheid. Iedereen heeft de dagen in Chawolo zo intensief beleefd dat de emoties de vrije loop hebben. Er worden heel wat traantjes gelaten. Stilletjes loopt iedereen in de schemer weer terug naar het guesthouse.

Kledingverkoop en schoolbezoek

Ook de maandag is weer een drukke dag. Zoals bekend mocht iedere deelnemer aan de reis 2 koffers extra meenemen met spullen voor Chawolo. In die koffers zat onder andere veel kleding. Die wordt vandaag verkocht in de kerk waar we gisteren een dienst hebben bijgewoond. Om half tien vertrekt een bonte stoet aan koffers en Liquimondomedewerkers richting de zeer alternatieve outlet. Hoewel de verkoop pas om 11 start, zijn er al heel wat kooplustige dorpelingen aanwezig als we aankomen. Snel de goederen uitstallen en een systeem bedenken om de verkoop ordentelijk te laten verlopen. Voorheen mondde de verkoop namelijk nogal eens uit in een wanordelijke toestand. Leo en Sven bewaken als geboren securitymedewerkers de ingang. Steeds laten zij groepjes van 10 mensen binnen, die dan in relatieve rust de kleding van hun gading kunnen uitzoeken. Relatief, want buiten de kerk bemoeit Jan en alleman zich met de kledingverkoop. Luidruchtig worden gevraagde en ongevraagde koopadviezen gegeven en sommigen proberen via alternatieve manieren de kerk binnen te komen. Maar: we zijn streng en sturen het illegaal binnengedrongen kooppubliek naar de achterkant van de rij wachtenden. Birgit en Wilma beheren de kas. Uiteindelijk heeft de verkoop bijna 500.000 Oegandese Shillingen opgebracht, zo’n 120 euro. De opbrengst van de kledingverkoop is voor het weeshuis.

’s Middags staat er een excursie naar een lagere school op het programma. Omdat Tim en Wilma het druk hebben, heeft Sven de primeur om ons per 4-wheel jeep naar de school te rijden. Een paar moedige collega’s lenen bij het weeshuis een fiets en gaan zo via de slechte zandweg op pad. Bij de school krijgen we een rondleiding. Er zijn aparte voorzieningen voor kinderen met een lichamelijke of geestelijke beperking. Zo ontmoeten we verschillende dove en gehandicapte kinderen. Na de rondleiding worden alle kinderen van de school bijeengeroepen voor een assembly. Na een formele introductie van het schoolhoofd vertellen we wat over Nederland en mogen de kinderen ons vragen stellen. Zo vragen ze Paul welke vakken hij heeft op school en hoe lang hij er met de fiets over doet om op school te komen. Dat duurt vijf minuten vertelt Paul. Een schril contrast met een van de jongens van de school die elke dag een uur heen en terug naar huis moet fietsen. Op de vraag wat ze later willen worden, horen we van de kinderen beroepen als onderwijzer, jurist, dokter en piloot langskomen.

Naar de kerk

De zondag begint met een kerkdienst in een Godshuis nabij het weeshuis. Voor iedereen (ook voor degenen die in Nederland regelmatig een kerkdienst bijwonen) is het een heel bijzondere ervaring. Er wordt veel gezongen en geklapt. De preek is best zwaar en gaat over rijkdom en armoede. Tsja, dat is uiteraard een passend thema in de omgeving waar wij zitten. Na de ruim 2 uur durende dienst komt iedereen er wel beetje stilletjes uit. Door alle nieuwe indrukken en zeker ook door de formidabele temperatuur. Want ondanks het regenseizoen is het drukkend warm.

Deze zelfde warmte zorgt ervoor dat de voor de middag geplande sportdag minder bezoekers trekt dan verwacht. Hoewel we dappere pogingen doen om te volleyballen en korfballen, is het echt heel erg warm. Daar brengt een spectaculaire onweersbui ineens verandering in. Omdat het snel donker wordt gaat de reis huiswaarts naar ons gastenverblijf. De spaghetti gaat gretig naar binnen en terwijl sommigen al naar bed gaan zijn Sven, Birgit, Leo en Maaike verwikkeld in een pittig potje mens-erger-je-nieten.

In en om het weeshuis

Deze dag staat volop in het teken van activiteiten in en om het weeshuis. Met enige hulp van dorpskinderen en lokale werklieden voltooien Sven en Leo de fundamenten voor de kleuterschool. Als alles nog lukt, worden volgende week met stenen en beton de fundamenten gestort en is de eerste fase van het project afgerond. Verder sporten, knutselen en genieten de weeskinderen en veel andere kinderen uit de omgeving er lustig op los.

Dan vergeet je weleens de tijd. Voeg daaraan toe dat je ook niet aan zaklampen hebt gedacht en dat de weg na de hoosbuien van gisteren modderig en glad is. Dat is een recept voor mislukking. Want donker in Chawolo is pikkedonker. Elektriciteit en verlichting is er dus niet. Het wordt een glibberige wandeling op de tast en voor sommigen levert het een onvrijwillig modderbad op. Toch komt iedereen weer veilig in het guesthouse aan.

Een verregende dag

Het is regentijd en dat blijkt. De vrijdag is een bijna volledig verregende dag. Voor de gravers van de fundamenten van de kleuterschool is dit een zegen. Met een beetje regen is dit minder zwaar dan onder de brandende zon. Heleen en Paul komen vandaag aan in Entebbe en rijden dan door naar Chawolo. Daarvoor hadden ze geen betere dag kunnen uitkiezen, want de overvloedige regenval maakt de rit naar Chawolo een behoorlijke uitdaging. Slippende wielen en glibberen… Paul vindt het een leuke roaler coaster, maar chauffeur Patrick en Heleen worden er een beetje stil van.

Chawolo op de digitale snelweg

Communicatie is essentieel voor een organisatie als CDHope. Het weeshuis is immers afhankelijk van giften. Omdat Chawolo op zo’n afgelegen plek ligt, is telefoneren en internetten er een behoorlijke uitdaging. Als Tim en Wilma hun internetdongel via een verlengsnoer over de muur van hun huis heen gooien, hebben ze heel af en toe een snelle internetverbinding. Dit is eerder uitzondering dan regel. Met de volgende groep mensen die afreist zorg ik er dan ook voor dat er een signaalversterker meegaat naar Chawolo, die ervoor kan zorgen dat Tim en Wilma niet van die toeren hoeven uit te halen, maar gewoon vanuit hun huis goed kunnen bellen en internetten. In ons geconnecte Nederland is vaak onbegrip waarom er vanuit Chawolo zo weinig wordt gecommuniceerd. Maar ik snap nu wel waarom en hopelijk kan ik dus binnenkort iets van die frustratie wegnemen.

’s Middags ga ik samen met Wilma, Joëlle, Maaike en Albert (medewerker van het weeshuis) boodschappen doen in Tororo. Ook vandaag is de hobbelige weg weer een behoorlijke uitdaging. In verschillende shops en op de markt moeten we voor de komende 4 dagen voor 10 monden boodschappen doen. De jeep van CDHope zit dan ook tot de nok toe vol als we weer richting Chawolo vertrekken.

Knutselen en dorpsbezoek

’s Ochtends is het een drukte van jewelste bij het weeshuis. De dames organiseren knutselactiviteiten en spelletjes voor de kinderen, Sven en Leo leggen de eerste hand aan de fundering voor de kleuterschool en Henk is driftig in de weer met het plaatsen en verankeren van de korfbalpalen.

’s Middags staat er een bezoek op het programma naar enkele kleine gemeenschappen in de buurt van Chawolo. Het weeshuis, de woning van Tim en Wilma en het gastenverblijf staan in schril contrast met de leefomstandigheden van de bevolking hier. De meeste mensen hier wonen onder eenvoudige omstandigheden in lemen hutten. We worden vriendelijk ontvangen door de mensen in hun kleine gemeenschappen. En meteen wordt duidelijk dat er onder die vriendelijke glimlachen veel leed schuilgaat. Malaria eist hier z’n slachtoffers en na ongelukjes die in Nederland makkelijk te verhelpen zouden zijn raken mensen hier voor het leven gehandicapt. We ontmoeten bijvoorbeeld een man die na een partijtje voetbal geblesseerd raakte en niet goed behandeld werd. Nu kan hij nauwelijks meer lopen en zijn vrouw bewerkt het land om nog iets van een inkomen zeker te stellen. Verder leven de mensen hier van dag tot dag. Is de verhouding regen/zon goed en is de oogst rijk, dan hebben de mensen hier het goed. Doen de elementen niet lekker mee, dan is het leven hier zwaar.

De eerste dag in Chawolo

Wakker worden met bergen op de achtergrond en savannevlakte nabij is een bijzondere ervaring. Vandaag gaan we een eerste kijkje nemen bij het weeshuis. Dit veilige thuis voor 7 weeskinderen staat middenin de gemeenschap. Als we activiteiten organiseren staan er binnen de kortste keren tientallen kinderen voor je neus. De volwassenen zijn wat gereserveerder, maar vinden het toch ook wel leuk om te zien wat we allemaal voor de kinderen doen.

Het terrein bij het weeshuis is omvangrijk en er is ruimte genoeg voor nog veel meer activiteiten. Hoog op de wensenlijst staat een kleuterschool en een administratiegebouw. Een compleet gebouw construeren in twee weken is onmogelijk, maar Leo en Sven hebben het plan opgevat om in ieder geval de fundering te voltooien, waar dan later het kleuterschooltje op gebouwd kan worden. Samen met Tim wordt een geschikte plek uitgezocht, paaltjes worden de grond ingeslagen en de contouren van de kleuterschool worden al snel duidelijk. Het is voor de heren nog een behoorlijke opgave om aan de slag te gaan. Het is namelijk ongewoon warm voor het regenseizoen.

’s Middags ga ik met Tim en Henk naar Tororo, de dichtstbijzijnde stad. Henk heeft vanuit Nederland korfbalmanden meegenomen en hij wil bij het weeshuis korfbalpalen in de grond slaan zodat er gespeeld kan worden. Een oudijzerhandel beschikt over de juiste materialen om korfbalpalen te construeren. Met een westerse ogen onbegrijpelijke inefficiëntie worden de palen op ingenieuze wijze in elkaar geklust. De werkzaamheden duren dusdanig lang dat we pas laat weer uit Tororo richting Chawolo vertrekken. Een enorm onweer barst los en het wordt snel donker. Over de slechte zandwegen is het zo een avontuurlijke rit terug. Maar de missie is geslaagd en de kinderen van Chawolo kunnen binnenkort korfbal gaan spelen.

Aankomst in Oeganda

Als het maandagochtend vroeg licht wordt, is vanuit de raampjes van het vliegtuig het landschap van Oeganda zichtbaar. We zijn er dan toch eindelijk echt gekomen. Hoewel we waren gewaarschuwd om verspreid langs de douane te gaan met onze grote hoeveelheid bagage, zijn de formaliteiten op het vliegveld van Entebbe heel relaxt. Enige probleem is dat 2 koffers blijken te zijn achtergebleven in Londen. Met een beetje geluk zijn die vrijdag in Oeganda en kunnen Heleen en Paul ze meenemen als ze hier aankomen.

In de aankomsthal staat Leo te wachten. Hij heeft er al een week Oeganda opzitten en ziet er al behoorlijk verafrikaanst uit. Ook chauffeur Patrick staat klaar. Het hele gezelschap neemt plaats in een busje en we vertrekken richting Kampala om boodschappen te doen voor de eerste dagen. Buiten de raampjes van de bus trekt een soort kaleidoscoop aan mensen, kleuren en indrukken voorbij. Na twee korte nachten lijkt het alsof we in een droomwereld zijn aangekomen. De contrasten tussen rijk en arm zijn groot, zo blijkt als we na een slagboom terechtkomen in de meest luxueuze supermarkt van Kampala. Hier is alles te koop. Hoewel het een beetje dubbel voelt om hier de boodschappen te halen, is het wel praktisch om voor een groep van 8 mensen goed in te slaan. Chawolo ligt namelijk op het platteland van Oost-Oeganda en daar is zeker niks te koop. Volgeladen met mondvoorraad en koffers met mooie spulletjes gaan we via Jinja richting Tororo. Ergens in de buurt van Tororo worden we opgewacht door Tim van het weeshuis in Chawolo. Hij wijst ons de weg naar het afgelegen dorpje. Over een hobbelige zandweg/pad met overal zwaaiende, nieuwsgierige mensen langs de weg komen we uiteindelijk in Chawolo aan. We verblijven hier in een guesthouse vlakbij Tim en Wilma die het weeshuis leiden. Twee slaapkamers met in totaal 10 slaapplekken, een woonkamer/keuken en sanitair; voor deze omgeving ongekend luxe faciliteiten.

Gelukkig hoeven we de eerste avond in Chawolo niet te koken. Wilma heeft spaghetti voor ons gemaakt die gretig naar binnen gaat. Het installeren van de klamboes gaat wat onwennig. Het idee van 1 klamboe per stapelbed blijkt niet te werken. Na enig gehannes is iedereen klaar voor de nacht.

Onverwacht een dagje Londen

Na een kort nachtje in een overigens prettig luxe hotel maken we van de nood een deugd. Omdat het vliegtuig naar Entebbe pas om 20.45 vertrekt hebben we heel de dag om Londen te verkennen. Dus in plaats van de hektiek van Kampala staan ineens Big Ben en Buckingham Palace op het programma. Om het lot niet te tarten vertrekken we op tijd naar het vliegveld. Vanaf nu gaat alles goed en vertrekken we op tijd richting Entebbe. Een lange nachtvlucht begint.